Fundargerð félagsfundar í Blindrafélaginu fimmtudaginn 26. Mars 2009 í samkomusalnum að Hamrahlíð 17.
Félagsfundur í Blindrafélaginu fimmtudaginn 26. Mars 2009 í samkomusalnum að Hamrahlíð 17.
- Fundarsetning og kynning fundarmanna.
Kristinn Halldór Einarsson formaður Blindrafélagsins setti fund kl. 17:10 og bauð fundarmenn velkomna. Að því loknu kynntu fundarmenn sig.
- Kosning fundarstjóra og fundarritara
Ragnar Magnússon var kosinn fundarstjóri og Sigþór Hallfreðsson fundarritari.
- Fundargerð síðasta fundar
Ólafur Haraldsson framkvæmdastjóri Blindrafélagsins las fundargerð síðasta félagsfundar sem haldinn var 2008-10-
Ólafur Jónsson tók til más og taldi fundargerðina óvenjulega og gerði athugaemdir við að ekki var greint frá ástæðum þess að hann stakk upp á dagskrárbreytingu um að umræður færu fram strax á eftir framsögum. Einnig gerði hann athugsemd við að ekki er búið að setja fundargerð þar síðast fundar inn á netið eins og ákveðið var á síðast fundi.
Afgreiðslu fundargerðarinnar var frestað og RM lagði til að fundargerðirnar yrðu sendar út á miðlum félagsins.
- Framsögur.
4.1 Helga Baldvins Bjarkardóttir lögfræðinemi og þroskaþjálfari.
Helga fjallaði um Sáttmála Sameinuðuþjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Hjá henni kom fram að með sáttmálanum er alþjóðasamfélagið að viðurkenna að fatlað fólk hafi í raun verið svift mannréttindum og að sáttmálinn geymir útfærslu á því hvernig á að tryggja þessi réttindi. Réttindaskorturinn byggir m.a. á vanþekkingu og þröngum læknisfræðilegum skilgreiningum á fötlun í bland við fjárskort hins opinbera. Ný skilgreining á fötlun sem byggir á félagsfræðilegri nálgun er m.a. grundvöllurinn að sáttmálanum. Í sáttmálanum eru 30 efnisgreinar þar sem útfært er hvernig tryggja á þessi réttindi.
Helga fór yfir hvernig eftirliti með framkvæmd sáttmálans skal vera háttað. Það byggir m.a. á því að stjórnvöld skuldbinda sig til að hafa samráð við hagsmunasamtök fatlaðra sem er í anda hugmyndafræðinnar um „Ekkert um okkar án okkar án okkar“. Nú er sáttmálinn í innleiðingu hjá stjórnvöldum og ekki útséð um hvernig ákvæði hans verða innleidd í lög og reglugerðir. Eftirliti með framkvæmd sáttmálans er tvískipt annarvegar ber stjórnvöldum að koma upp eftirliti á landsvísu í samvinnu við hagsmunasamtök og hinsvegar er alþjóðlegt efirlit í höndum nefndar sem hefur eftirlit með framkvæmd sáttmálans. Nefndin hittist í fyrsta skipti í byrjun þessa árs og er henni ætlað að fara yfir skýrslur sem aðildarlöndunum ber að skila inn til nefndarinnar.
Ísland hefur en ekki fullgilt samninginn þó vilji til þess hafi komið fram en ekki er hægt að fullgilda sáttmálann fyrr en búið er að útfæra og setja í lög skilyrði sáttmálans. Af þeim sökum er ekki von á skýrslu frá Íslandi fyrr en árið 2011.
Þó gert sé ráð fyrir miklu samstarfi á milli ríkjanna og nefndarinnar þá er einstaklingum og hópum einnig gert kleyft að senda inn bókanir og kvartanir beint til nefndarinnar. En áður verður að vera búið að fullreyna úrræði heima fyrir eftir þeim reglum sem gilda um það í landslögum. Nefndin hefur jafnframt heimild til að hefja rannsókn ef hún telur að skilmálar sáttmálans hafi verið brotnir.
Rík þörf er á þáttöku hagsmunasamtaka við eftirlit með framkvæmd sáttmálans meðal annars með þáttöku í gerð skýrslunnar til alþjóðlegu nefndarinnar. En jafnframt stendur hagsmunasamtökum til boða að skila inn sérstökum skýrlum. Hagsmunasamtök þurfa einnig að vera vakandi fyrir að hvetja stjórnvöld til að birta og taka á athugasemdum nefndarinnar.
Að lokum hvatti Helga Hvatti fundarmenn til að kynna sér efni og innihald sáttmálans og taka þátt í innleiðingu hans.
4.2 Kristinn Halldór Einarsson formaður Blindrafélagsins.
Í framsögu sinn fjallaði KHE um ákveðnar greinar í sáttmálanum, m.a. þær sem hafa meiri skírskotun til málefna blindra og sjónskertra einstaklinga en aðrar. Enn sáttmálinn er 30 efnisgreinar, að viðbættum viðauka ,og kveður á jöfn réttindi fatlaðra og ófatlaðra.
Greinarnar sem KHE fjallaði um voru:
2. grein, en þar er fjallað um skilgreiningar og hvað merkingu einstakar skilgreiningar á hugtökum hafa í sáttmálanum, t.d. samskipti sem m.a. taka til punktaleturs, snertingar og stækkaðs leturs.
3 grein, sem fjallar um meginreglur Sáttmálans
9. grein sem fjallar um aðgengi.
20 grein sem fjallar um ferlimál einstaklinga. En þar koma m.a. fram að. KHE efast um að ferðaþjónusta fatlaðra standist þær kröfur sem þar eru fram settar.
21. grein sem fjallar um Tjáningar og skoðunarfrelsi og aðgang að upplýsingum.
24 grein sem fjallar um menntun.
26. grein sem fjallar um hæfingu og endurhæfingu.
27. grein sem fjallar um vinnu og starf.
29. grein sem fjallar um þátttöku í stjórnmálum og opinberu lífi.
30 grein sem fjallar um Þátttöku í menningarlífi, íþróttum og tómstundalífi.
Að lokum sagði Kristinn frá því að í síðustu viku var fundur á vegum Öryrkjabandalags Íslands þar sem fluttar voru tvær mjög góðar framsögur. Þar voru leidd að því rök að hagsmunum minnihlutahópa í samfélögum eins og hér miði best áfram þegar komið hefur inngrip utan frá eins alþjóðlegir samningar sem krefja stjónvöld um að breyta innlendri löggjöf. Því minnihlutahópar eru sterkari og eiga betri möguleika með því að vinna saman í alþjóðlegri samvinnu til að koma sínum málum fram, heldur en sem minnihlutahópur heima fyrir.
4.3 Helgi Hjörvar alþingimaður.
Í upphafi máls síns sagði Helgi frá því að hagsmunasamtök eins og t.d. Blindrafélagið eigi býsna ríkan þátt í tilurð sáttmálans. Fyrir um það bil 15 árum var kynnt hér í félaginu forveri sáttmálans sem var í formi leiðbeinandi reglna sem settar voru með því fororði að síðar yrðu sett skuldbindandi skilyrði. Þar með fengu ríkin tækifæri til að gera athugasemdir og koma með ábendingar áður en skuldbindandi skilyrði –yrðu sett.
Fram kom að Helgi tók þátt í lokaspretti samninganna um sáttmálann. Sáttmálinn sé í raun tvískiptur, annars vegar skilyrðin sjálf og hins vegar valkvæður þáttur um eftirlitsþáttinn. Það var gert til dæmis fyrir lönd eins og Kína og fleiri sem töldu sig eiga það langt í land með að breyta hjá sér að þau væru ekki tilbúinn til að gangast undir skuldbindandi kröfur sem gætu haft í för með sér endalauar kærur. Það væri reyndar athyglisvert að Danmörk kaus einnig að hafa þennan varnagla á.
Jóhanna Sigurðardóttir þáverandi félagsmálaráðherra skipaði nefnd um hvernig ætti að innleiða samninginn. Í henni eiga sæti Helgi Hjörvar, Ármann Kr. Ólafasson, Helga Baldvins Bjarkardóttir og Guðmundur Magnússon og fulltrúi þeirra ráðuneyta sem mest koma að útfærslu sáttmálans og fullgildingu. Síðan hafa einnig verið tengiliðir við önnur ráðuneyti.
Nú er farið að sjá fyrir endan á þessari vinnu sem hefur verið fróðleg og vonandi verður hún líka árangursrík.
Helgi tók fram að sáttmálinn fæli ekki í sér nein ný réttindi en undirstrikar þau réttindi sem fyrir voru. Algengt var í stjórnkerfinu að halda að þessi sáttmáli ætti bara við öll önnur lönd en Ísland sem væri best í heimi. En við verðum að gera sömu kröfur til réttinda fatlaðar á Íslandi í samræmi við þau lífskjör sem eru hér. Verkefni nefndarinnar var að gera tillögur um hvernig ætti að innleiða sáttmálann þannig að það hefði eitthvað að segja í raun. Þessar tillögur eru að nálgast lokastig. Drög að lokaskýrslu nefndarinnar hafa verið kynnt og verða kynnt í næstu viku hjá Öryrkjabandalaginu og hjá Þroskahjálp.
Í gær, miðvikudag var breytingartillaga lögð fram á Alþingi við lög um breytingar á stjórnarskránni flutt af Helga og þingmönnum úr öllum stjórnmálaflokkum. Breytingartillagan felst í að bæta fötluðum við í upptalninguna um bann við mismunun. Í þessu felst ákveðin kjarnayfirlýsing um að taka af öll tvímæli um bann við mismunun á grundvelli fötlunar.
Verið er að vinna að ýmsum lögum sem styrkja eiga stöðu fatlaðra og eiga sum hver uppruna í evrópulöggjöfinni. Ný lög um fatlað er ætlað að leysa af hólmi núgildandi löggjöf og jafnvel gæti verið að þessu yrði skipt upp í tvenn lögum um þjónustu við fatlaða annars vegar og réttindin hins vegar. Einngi eru tillögur um breytingar á ýmsum almennum lögum til að tryggja þetta enn betur. Til að mynda breytingar á byggingarlögum þess efnis að þegar hönnun að mannvirki er lögð fram í fyrsta sinn beri að sýna hvernig aðgengi hreyfihamlaðra er hugsað. Þar með er gerð krafa um að hugsað sé um þetta frá upphafi. Ýmsar fleiri tillögur er að finna í drögum nefndarinn til dæmis varðandi þáttöku í kosningum og hvernig fötluðum er gert kleyft að taka þátt í starfi stjórnmála flokka. Lagt er til að félagsmálaráðuneytið taki upp viðræður við sveitarfélög um hvernig þau muni standa að því að uppfyllia ákvæði sáttmálans um ferðaþjónustu. Einnig eru tillögur um framkvæmd eftirlitsins með framkvæmdinni og skýrslugerðina til alþjóðlegu nefndarinnar. Gert ráð fyrir að gerð verði könnun á lífskjörum fatlaðs fólks í samanburði við aðra í samfélaginu. Þar með verðu til mæling á stöðu okkar sem grunngagn í fyrstu skýrslugerðinna.
Svona er meginhugsunin í innleiðingunni en ýmsar tillögur eru líka varðandi atriði sem ekki eru í nógu góðu standi hjá okkur. Til dæmis hjálpartæki fyrir fólkk í vinnu, textun á sjónvarpsefni, staða táknmáls og eftirfylgni með aðgengi að upplýsingum.
Eftir er að fara yfir þessar tillögur með ráðherra og leggja þær fyrir ríkisstjórn og í framhaldi af því að ákveða að hrinda þeim í framkvæmd.
Núna í apríl verða tillögur nefndarinnar tilbúnar og ný þýðing sáttmálans. Á næsta þingi er svo gert ráð fyrir að ráðherra flytji þingsályktunartillögu um fullgildingu sáttmálans.
- Umræður og fyrirspurnir
Gísli Helgason tók til máls og Þakkaði fyrir stórgóð framsöguerindi. Hann sagði að það væri margt sem flygi í gegnum hugann þegar farið er yfir sáttmálann og honum finnst sem íslensk stjórnvöld kappkosti við að þverbrjóta sáttmálann með því að sniðganga fatlaða við ráðningu í störf og útfæra störf þannig að fatlaðir geti ekki sótt um þau. Einnig talaði Gísli um að honum fyndist ályktun blindrafélagsins um ráðningu forstjóra Þjónustu og þekkingarmiðstöðvarinnar máttlaus og að það væri eins og búið væi að draga tennurnar úr félaginu. Hann kvað sáttmálinn aldrei hafa komið til nema fyriri Blindrafélagið og að stjórnvöld verði að sýna í verki að þau virði þennan sáttmálal og réttindi fatlaða einstaklinga. Annars verði sáttmálinn bara draumóraplagg. Að lokum sagði Gísli að hann vonaði að þessi sáttmáli verði til góðs en ekki bara draumóraplagg.
Ólafur Þór Jónsson tók undir þakkir til framsögumanna. Hann sagðist vera mjög sáttur við fundinn en hefði lítið kynnt sér málið en ljóst væri að mikil vinna er framundan en málin væru í góðum höndum.
Ragnar Magnússon spurði Helga um stjórnarskrárvinnuna og hvað er framundan og hvort að einhverjar líkur eru á að við fáum nýja stjórnarskrá.
Helgi svaraði að tvö mál væur í þinginu sem snúa að stjórnarskránni. Frumvarp um breytingar á stjórnarskránni sem tekur til þriggja atriða, um þjóðaratkvæðagreiðslur, auðlyndirnar og svo um stjórnlagaþingið. Helgi taldi tvísýnt að stjórnlagaþingið verði að veruleika, en væntanlega verður látið reyna á það í næstu viku. Varðandi hitt atriðið tók Helgi fram að vinnulag þingsins er oft þannig að þingmannamál týnast í nefnd. En breytingin við mannréttindakaflann er breytingartillaga við stjórnarfrumvarpið. Þar af leiðandi kemur hún til afgreiðslu og Helgi kvaðst sæmilega vongóður um að ef af stjórnarskrárbreytingin verði yfirhöfuð þá náist þetta fram.
- Önnur mál
Friðgeir Jóhannesson tók til máls og sagði frá óánægju sinni með samskipti sín við félagið vegna mála sem upp komu með blindrahundinn hans.
Gísli Helgason tók til máls og ræddi ráðningu starfsmanns á Þjónustu og þekkingarmiðstöðina og lagði til að félagsfundurinn ályktaði um málið á eftirfarandi hátt.
„Félagsfundur í Blindrafélaginu haldinn að Hamrahlíð 17, 26. mars lýsir furðu sinni og undrun á ráðningu starfsmanns sem á að sjá um gerð blindraletursefnis við Þekkingarmiðstöð blindra, sjónskertra og daufblindra einstaklinga. Þar var umsækjanda sem gjör þekkir blindraletrið og hefur unnið um áratugaskeið að þróun þess hafnað. Fundurinn felur stjórn félagsins að fylgja þessari ályktun eftir og fer fram á rökstuðning fyrir því af hverju viðkomandi einstaklingi var hafnað. Félagsfundurinn álítur að þar hafi nýr sáttmáli Sameinuðu þjóðanna um réttindi fólks með fötlun verið þver brotinn. Félagsfundurinn minnir á kjörorð Öryrkjabandalagsins Ekkert um okkur án okkar
Kristinn Halldór Einarsson lagði til að tilögunni yrði vísað til stjórnar þar sem fjallað yrði um málið í samráði við Gísla.
Gísli kvaðst geta fallist á að þessa tillhögun og var samþykkt að vísa málinu til stjórnar.
Kristinn Halldór Einarsson tók næst til máls. Bauð hann Friðgeiri Jóhannessyni að koma og ræða málið varðandi leiðsöguhundinn Exit.
Hann þakkaði gestum fundarins fyrir erindin og ýtrekaði að félaginu ber að fylgja eftir innleiðingunni á sáttmálanum.
Formaður Blindrafélagsins Kristinn Halldór Einarsson sleit fundi klukkan 18:44
Fundargerð ritaði Sigþór Unnsteinn Hallfreðsson.
